Chính Phủ CDU/CSU Mới: 5 Thay Đổi Ảnh Hưởng Trực Tiếp Đến Du Học Sinh Việt Nam Tại Đức

Chính sách du học Đức mới đang là mối quan tâm hàng đầu của hàng nghìn bạn trẻ Việt Nam sau khi liên minh CDU/CSU và SPD chính thức thành lập chính phủ liên bang mới vào tháng 5/2025, đưa ông Friedrich Merz lên làm Thủ tướng. Đây là sự thay đổi lớn nhất trong chính trị Đức kể từ khi liên minh "đèn giao thông" (SPD–Grüne–FDP) tan rã cuối năm 2024.

Vậy chính phủ mới ảnh hưởng thế nào đến du học sinh Việt Nam? Có nên lo lắng hay đây lại là cơ hội? Trong bài viết này, đội ngũ tư vấn tại La Deutsch Đà Lạt — với hơn 10 năm kinh nghiệm đào tạo tiếng Đức và tư vấn du học — sẽ phân tích 5 thay đổi quan trọng nhất từ thỏa thuận liên minh (Koalitionsvertrag) và tác động cụ thể đến kế hoạch du học của bạn.

1. Bối Cảnh: Tại Sao Đức Thay Đổi Chính Phủ?

Cuối năm 2024, liên minh "đèn giao thông" gồm SPD (Đảng Dân chủ Xã hội), Grüne (Đảng Xanh) và FDP (Đảng Dân chủ Tự do) dưới thời Thủ tướng Olaf Scholz tan rã do bất đồng về chính sách tài khóa. Cuộc bầu cử Quốc hội (Bundestagswahl) diễn ra vào tháng 2/2025, với kết quả CDU/CSU giành chiến thắng áp đảo.

Sau nhiều tuần đàm phán, CDU/CSU và SPD ký thỏa thuận liên minh (Koalitionsvertrag) mang tên "Verantwortung für Deutschland" (Trách nhiệm cho nước Đức) vào tháng 4/2025. Friedrich Merz — lãnh đạo CDU — chính thức trở thành Thủ tướng liên bang vào tháng 5/2025.

Thỏa thuận liên minh dài hơn 100 trang bao phủ nhiều lĩnh vực, nhưng với du học sinh Việt Nam, có 5 thay đổi cốt lõi bạn cần nắm rõ.

2. Thay Đổi #1: Siết Chặt Nhập Cư Bất Hợp Pháp — Nhưng Mở Rộng Cửa Cho Du Học Sinh

Đây là thay đổi gây nhiều lo lắng nhất, nhưng thực tế lại là tin tốt cho du học sinh hợp pháp.

2.1. Chính sách "đóng băng nhập cư" (Zuwanderungsstopp) là gì?

CDU/CSU đã công bố chính sách mà báo chí gọi là "đóng băng nhập cư thực tế" (faktischer Zuwanderungsstopp). Nghe có vẻ đáng lo, nhưng bạn cần hiểu rõ: chính sách này nhắm vào nhập cư bất hợp pháp và tị nạn, KHÔNG nhắm vào du học sinh và lao động có tay nghề.

Cụ thể, thỏa thuận liên minh bao gồm:

2.2. Tại sao du học sinh không bị ảnh hưởng tiêu cực?

Trái với xu hướng siết chặt nhập cư bất hợp pháp, thỏa thuận liên minh nêu rõ cam kết tiếp tục thúc đẩy nhập cư lao động có tay nghề (Fachkräfteeinwanderung). Du học sinh và học viên Ausbildung thuộc nhóm "nhập cư hợp pháp, có tay nghề" — nhóm mà Đức đang thiếu hụt trầm trọng và cần thu hút thêm.

Thực tế, Luật Nhập cư Lao động có tay nghề (Fachkräfteeinwanderungsgesetz) được chính phủ tiền nhiệm thông qua năm 2023 vẫn tiếp tục có hiệu lực và không bị thay đổi. Điều này bao gồm quyền làm thêm 140 ngày toàn phần/năm cho sinh viên, visa tìm việc 18 tháng sau tốt nghiệp, và Chancenkarte (thẻ Cơ hội) cho lao động có trình độ.

3. Thay Đổi #2: Work-and-Stay Agency — Nền Tảng Số Hóa Cho Lao Động Có Tay Nghề

Một trong những điểm sáng nhất là việc thành lập "Work-and-Stay-Agentur" — Cơ quan Làm việc và Ở lại. Nội các liên bang đã thông qua Eckpunkte (khung kế hoạch) cho Work-and-Stay-Agentur vào ngày 05/11/2025, với sự tham gia của Bundesagentur für Arbeit (Cơ quan Việc làm Liên bang) và Auswärtiges Amt (Bộ Ngoại giao). Kế hoạch chi tiết và ngân sách dự kiến hoàn thành trước 01/03/2026.

3.1. Work-and-Stay Agency hoạt động như thế nào?

Hiện tại, quá trình xin visa, công nhận bằng cấp, và tìm việc tại Đức phải đi qua nhiều cơ quan khác nhau: Đại sứ quán, Ausländerbehörde (Sở Ngoại kiều), ZAB (Cơ quan Đánh giá Bằng cấp Nước ngoài), Agentur für Arbeit (Cơ quan Việc làm)… Quá trình này rời rạc, chậm chạp và gây bức xúc cho nhiều du học sinh.

Work-and-Stay Agency sẽ đóng vai trò "một cửa" (One-Stop-Shop) kết nối tất cả các quy trình liên quan đến nhập cư lao động vào một nền tảng IT duy nhất. Cụ thể:

3.2. Tác động đến du học sinh Việt

Đối với du học sinh, đặc biệt những bạn đang trong giai đoạn tìm việc sau tốt nghiệp, nền tảng này sẽ giúp:

• Giảm đáng kể thời gian chờ đợi công nhận bằng cấp — một "nút thắt cổ chai" hiện tại
• Dễ dàng tìm kiếm nhà tuyển dụng sẵn sàng bảo lãnh visa lao động
• Theo dõi toàn bộ quy trình từ visa đến giấy phép lưu trú trên một nền tảng duy nhất

4. Thay Đổi #3: Công Nhận Bằng Cấp Nhanh Hơn — Mục Tiêu 8 Tuần

Đây là thay đổi có tác động thực tiễn rất lớn. Thỏa thuận liên minh đặt mục tiêu hoàn thành quy trình công nhận bằng cấp nước ngoài trong vòng 8 tuần — một bước tiến đáng kể so với thực tế hiện tại, khi quy trình này thường kéo dài 4–12 tháng.

4.1. Tại sao công nhận bằng quan trọng?

Công nhận bằng cấp (Anerkennung) là bước bắt buộc đối với nhiều ngành nghề tại Đức. Nếu bạn tốt nghiệp điều dưỡng, kỹ thuật, hoặc y khoa ở Việt Nam và muốn hành nghề tại Đức, bạn phải được cơ quan chức năng Đức công nhận bằng cấp trước khi được cấp giấy phép làm việc.

Hiện tại, quy trình này cực kỳ chậm và phức tạp, với hàng chục cơ quan ở các bang khác nhau xử lý theo quy trình riêng. Nhiều du học sinh Việt Nam phải chờ 6–12 tháng chỉ để được xác nhận bằng nghề — một rào cản lớn khi chuyển đổi từ visa du học sang visa lao động.

4.2. Giải pháp mới trong thỏa thuận liên minh

Chính phủ CDU/CSU cam kết thành lập nhóm làm việc đặc biệt liên bang – liên bang (Ad-hoc-Arbeitsgruppe von Bund und Ländern) để:

4.3. Ai được hưởng lợi nhiều nhất?

Nhóm được hưởng lợi trực tiếp gồm:

• Du học sinh tốt nghiệp tại Đức muốn chuyển sang visa lao động — quá trình công nhận bằng nhanh hơn đồng nghĩa với chuyển đổi visa nhanh hơn
• Học viên Ausbildung hoàn thành chương trình — bằng nghề Đức được công nhận nhanh chóng, dễ dàng xin Aufenthaltserlaubnis (giấy phép cư trú) dài hạn
• Người Việt có bằng nghề/đại học muốn sang Đức làm việc — quy trình Anerkennung rút ngắn đáng kể

5. Thay Đổi #4: Luật Quốc Tịch — Bỏ "Fast-track" 3 Năm, Giữ Lộ Trình 5 Năm

Đây là thay đổi đáng chú ý nhất đối với những bạn có kế hoạch định cư dài hạn tại Đức.

5.1. Chính phủ cũ đã làm gì?

Liên minh "đèn giao thông" dưới thời Thủ tướng Scholz đã thông qua Luật Quốc tịch mới (Staatsangehörigkeitsgesetz) có hiệu lực từ tháng 6/2024 với nhiều cải cách đáng kể:

• Giảm thời gian cư trú tối thiểu để nhập tịch từ 8 năm xuống 5 năm
• Cho phép song tịch (Doppelte Staatsangehörigkeit) — trước đây phải từ bỏ quốc tịch gốc
• Lộ trình "fast-track" 3 năm nhập tịch cho người có chứng chỉ tiếng Đức C1 và thành tích hội nhập đặc biệt

5.2. Chính phủ mới thay đổi gì?

Thỏa thuận liên minh CDU/CSU–SPD nêu rõ việc bãi bỏ lộ trình nhập tịch nhanh 3 năm. Quốc hội Đức (Bundestag) đã chính thức thông qua dự luật sửa đổi Luật Quốc tịch (Staatsangehörigkeitsgesetz) vào ngày 08/10/2025, với 450 phiếu thuận và 134 phiếu chống. Cụ thể:

5.3. Tác động đến du học sinh Việt

Thực tế, phần lớn du học sinh Việt cần ít nhất 5–7 năm tại Đức (3 năm Ausbildung/4 năm đại học + thời gian làm việc) trước khi đủ điều kiện nhập tịch. Do đó, việc bỏ fast-track 3 năm ảnh hưởng không quá lớn đến đa số du học sinh.

6. Thay Đổi #5: Xu Hướng Học Phí & Yêu Cầu Tiếng Đức Cao Hơn

Mặc dù thỏa thuận liên minh không trực tiếp đề cập đến học phí đại học (vì giáo dục thuộc thẩm quyền từng bang), nhưng xu hướng chung dưới chính phủ CDU/CSU là cho phép các bang tự quyết định — và một số bang đã bắt đầu hành động.

6.1. Học phí cho sinh viên quốc tế tại một số bang

Hiện tại, hai bang đã thu hoặc đang triển khai học phí đối với sinh viên ngoài EU/EEA:

Theo Đạo luật Đổi mới Giáo dục Đại học Bavaria (BayHIG), các trường đại học công lập tại Bavaria được phép thu tối đa 6.000 EUR/kỳ đối với sinh viên ngoài EU/EEA — nhưng thực tế mỗi trường tự quyết định mức thu. Dưới chính phủ CDU/CSU — đảng ủng hộ quyền tự chủ của các bang — xu hướng thêm bang áp dụng học phí cho sinh viên quốc tế là có thể, nhưng chưa có bang nào khác công bố kế hoạch cụ thể.

6.2. Yêu cầu tiếng Đức ngày càng cao

Xu hướng rõ ràng từ năm 2025 là các cơ quan, doanh nghiệp và trường học tại Đức yêu cầu trình độ tiếng Đức cao hơn:

7. Tác Động Cụ Thể Đến Từng Nhóm Du Học Sinh Việt

Dưới đây là phân tích tác động theo từng nhóm đối tượng:

7.1. Học sinh/sinh viên đang chuẩn bị du học

7.2. Du học sinh đang học tại Đức

7.3. Người muốn định cư lâu dài

8. Bạn Cần Chuẩn Bị Gì Ngay Bây Giờ?

Dựa trên phân tích 5 thay đổi trên, đây là những hành động cụ thể bạn nên thực hiện:

8.1. Đầu tư nghiêm túc vào tiếng Đức

Trong bối cảnh yêu cầu tiếng Đức ngày càng cao, việc đạt B2 trước khi sang Đức không còn là "lợi thế" mà đang trở thành "tiêu chuẩn". Hãy bắt đầu học tiếng Đức sớm nhất có thể — tốt nhất là 12–18 tháng trước khi dự kiến sang Đức.

8.2. Chọn bang và trường thông minh

Nếu ngân sách hạn hẹp, hãy ưu tiên 14 bang vẫn miễn học phí cho sinh viên quốc tế. Nếu chọn Bavaria hoặc Baden-Württemberg, tính thêm 1.500–3.000 EUR/học kỳ vào bảng tính chi phí du học Đức.

8.3. Chuẩn bị hồ sơ chuyên nghiệp

Với phỏng vấn visa ngày càng chặt chẽ, hồ sơ của bạn cần hoàn chỉnh và nhất quán. Đọc hướng dẫn chi tiết trong bài Thủ tục du học Đức từ A đến Z: Checklist 15 bước.

8.4. Tận dụng Ausbildung — con đường an toàn nhất

Chính phủ mới tiếp tục ưu tiên thu hút lao động có tay nghề qua Ausbildung. Đây vẫn là con đường nhanh nhất và an toàn nhất để du học sinh Việt sang Đức: miễn học phí, có lương, và tỷ lệ xin visa cao do doanh nghiệp Đức bảo lãnh trực tiếp. Tham khảo bài Ausbildung là gì? Tất tần tật về du học nghề Đức 2026.

8.5. Theo dõi chính sách cập nhật

Chính phủ mới mới nhậm chức, nhiều chính sách vẫn đang trong quá trình triển khai chi tiết. Hãy theo dõi trang tin tức của La Deutsch để cập nhật những thay đổi mới nhất ảnh hưởng đến kế hoạch du học của bạn.

FAQ — Câu Hỏi Thường Gặp

Nguồn Tham Khảo

Lưu ý: Các chính sách trên được tổng hợp đến thời điểm tháng 4/2026. Một số điều khoản vẫn đang trong quá trình triển khai chi tiết. La Deutsch sẽ cập nhật bài viết khi có thông tin mới từ các cơ quan chính thức.

Chính sách du học Đức mới dưới chính phủ CDU/CSU mang đến cả thách thức lẫn cơ hội. Thách thức nằm ở yêu cầu tiếng Đức cao hơn, phỏng vấn visa chặt hơn, và khả năng thêm bang thu học phí. Nhưng cơ hội cũng rất lớn: Work-and-Stay Agency giúp số hóa toàn bộ quy trình, công nhận bằng cấp nhanh hơn, và chính sách thu hút lao động có tay nghề tiếp tục được mở rộng. Chìa khóa thành công nằm ở sự chuẩn bị kỹ lưỡng — đặc biệt là đầu tư nghiêm túc vào năng lực tiếng Đức ngay từ hôm nay.